Trang này được dịch tự động từ tiếng Anh và có thể có lỗi.
Mọi thứ khác trong vườn mùa thu đều đang khép lại. Tỏi là loại cây duy nhất bắt đầu vào lúc này. Một tép xuống đất khi lá rụng; tháng Sáu năm sau, cả một củ trồi lên. Đây gần như là loại cây dễ trồng nhất cho người mới, miễn là bạn làm đúng ba điều: khi nào, loại nào và sâu bao nhiêu.
Khi nào: đất đã mát, chứ không phải một ngày trên lịch
Mục tiêu rất đơn giản. Bạn muốn tép tỏi ra rễ trước mùa đông, nhưng chưa lên nhiều lá. Trồng quá sớm khi đất còn ấm, nó sẽ đâm lá để rồi mùa đông làm cháy rụi. Vì vậy trong bài Mùa thu này còn trồng được gì, chúng tôi đã nói tỏi vào tháng 9 không phải là muộn, mà là sớm.
Các cơ quan khuyến nông (Extension) diễn đạt thời điểm đó theo vài cách khác nhau, nhưng đều dẫn về cùng một chỗ. South Dakota State khuyên chờ đến khi đất đã nguội, lý tưởng là 50°F ở độ sâu bốn inch. Minnesota bảo trồng một đến hai tuần sau đợt sương giá chết cây đầu tiên. Cornell nói ba đến bốn tuần trước khi đất đóng băng. Một chiếc nhiệt kế đo đất rẻ tiền sẽ giải quyết chuyện này.
Ở vùng Mid-South của Mỹ, đất hiếm khi đông cứng hẳn, nên quy tắc nhiệt độ đất là thứ để làm theo. UT Extension cho Đông Tennessee khung từ ngày 1 tháng 9 đến ngày 1 tháng 11 và Tây Tennessee từ ngày 15 tháng 9 đến ngày 15 tháng 11. Trong khu vườn của chính chúng tôi ở Middle Tennessee, nơi sương giá đầu tiên đến vào khoảng ngày 3 tháng 11, chúng tôi nhắm từ giữa tháng 10 đến đầu tháng 11, nằm gọn trong cả hai khung và sau khi đất đã nguội. Xa hơn về phía bắc thì trồng sớm hơn. Xa hơn về phía nam thì muộn hơn. Lịch gieo trồng tại chỗ của bạn cho biết ngày sương giá để bạn tính từ đó.
Loại nào: tỏi cổ cứng hay tỏi cổ mềm
Tỏi cổ cứng (hardneck) mọc một cọng hoa gọi là ngồng tỏi và nhìn chung chịu lạnh tốt nhất. Tỏi cổ mềm (softneck) không ra hoa, để được lâu hơn và hợp với mùa đông ấm hơn. Đó cũng là loại bạn hay thấy ở siêu thị. Minnesota khuyên người trồng ở miền bắc dùng giống thích nghi với khí hậu lạnh. Clemson cho biết tỏi cổ cứng nhóm Rocambole không hợp với khí hậu ấm của South Carolina và khuyên miền Nam dùng nhóm Creole. Tennessee nằm ở giữa, và UT ghi nhận người làm vườn ở đây trồng loại nào cũng được. Chưa quyết được? Trồng mỗi loại một ít.
Đừng trồng tỏi mua ở siêu thị
Nghe thì hấp dẫn, nhưng hiếm khi ra kết quả tốt. Iowa State Extension đưa ra hai lý do. Phần lớn tỏi bán ở cửa hàng đã được xử lý để không nảy mầm, và tép đã xử lý thường thối trước khi kịp mọc. Nó cũng thường là tỏi cổ mềm từ một vùng ấm hơn chỗ bạn. Maryland và South Dakota State thêm lý do thứ ba: nó có thể mang bệnh mà không hề có triệu chứng, và bạn chẳng muốn thứ đó trong đất nhà mình. Hãy mua tỏi giống được chứng nhận sạch bệnh ở cửa hàng cây cảnh, công ty hạt giống hoặc từ người trồng địa phương. Rồi làm việc quan trọng nhất: chỉ trồng những tép to nhất. UT, Clemson và Oregon State đều nói như nhau. Tép càng to, củ càng to. Tép nhỏ thì để nấu ăn.
Độ sâu, khoảng cách và đất
Chỉ tách củ ngay trước khi trồng, để nguyên vỏ. Đặt mỗi tép đầu nhọn hướng lên, đáy phẳng có rễ hướng xuống. Tép trồng nằm ngang sẽ mọc cổ cong. Về độ sâu, phủ lên mỗi tép khoảng 1 đến 2 inch đất: UT nói 1 đến 1½ inch, Maryland đến 2. Ở vùng thật lạnh, trồng sâu hơn một chút: Minnesota đặt đáy tép sâu 2 đến 3 inch. Để các tép cách nhau khoảng 4 đến 6 inch, hàng cách hàng 12 đến 18 inch, hoặc dùng lưới ô 4 x 4 inch trên luống nâng như UT gợi ý.
Tỏi thích đất tơi xốp, thoát nước tốt và nhiều chất hữu cơ. Nó cần pH từ hơi chua đến trung tính: UT gợi ý 5.8 đến 6.5, Minnesota 6.0 đến 7.0. Kiểm tra đất vẫn hơn đoán mò. UT khuyên bón phân tổng hợp đầy đủ khi trồng, rồi bón thêm đạm vào mùa xuân khi cây cao khoảng 6 inch.
Phủ gốc, rồi cứ để yên
Trồng xong, phủ gốc bằng rơm hoặc lá cây băm nhỏ. Lớp phủ giữ cỏ dại ở mức thấp và giúp nhiệt độ đất không lên xuống thất thường. Phủ dày bao nhiêu tùy vào mùa đông chỗ bạn. Minnesota dùng 3 đến 4 inch, Cornell 4 đến 6, còn South Dakota State phủ thêm 6 đến 8 inch sau khi đất đã đóng băng để tép tỏi không bị đẩy trồi khỏi mặt đất. Clemson vẫn yêu cầu 4 đến 6 inch rơm sạch cỏ dại vào cuối thu ở South Carolina. Ở miền bắc, hãy cào lớp phủ ra vào mùa xuân khi đã hết những đợt băng giá nặng. Sau đó chỉ còn nhổ cỏ và tưới nước.
Ngồng tỏi, thu hoạch và phơi khô
Cuối xuân, tỏi cổ cứng mọc lên một ngồng tỏi xoắn lại. Bẻ nó đi sau vòng xoắn đầu tiên. Như vậy cây dồn sức vào củ, mà ngồng tỏi lại ăn rất ngon. Bạn có thể dùng như hành lá.
Thời điểm thu hoạch là chuyện đếm lá. UT Extension nói tỏi gần sẵn sàng khi còn bốn đến sáu lá xanh. Cách của Minnesota là bắt đầu khi lá phía dưới đã chuyển nâu và khoảng một nửa số lá phía trên vẫn còn xanh. Tỏi cổ mềm thường tự báo cho bạn biết khi phần thân lá gục xuống ở cổ. Đừng đợi đến khi mọi chiếc lá đều nâu. Nhẹ nhàng xới củ lên bằng chĩa làm vườn.
Sau đó phơi khô tỏi khi vẫn còn nguyên thân lá ở nơi râm mát, khô ráo và thoáng khí trong hai đến bốn tuần, đến khi cổ tỏi khô và vỏ sờ như giấy. Rồi cắt tỉa, và giữ lại những củ to nhất: đó là tỏi giống cho mùa thu năm sau.
Mặt trăng nằm ở đâu trong chuyện này
Theo truyền thống, trồng tỏi là việc của trăng khuyết. Nửa tháng trăng khuyết, từ trăng tròn đến kỳ trăng non kế tiếp, là nửa "đi xuống" của tháng: rễ, củ và đất. Như mọi khi, chúng tôi nói thẳng. Khi Illinois Extension xem xét các nghiên cứu, họ không tìm thấy mối liên hệ nhất quán nào ủng hộ ảnh hưởng của mặt trăng lên đời sống cây trồng. Mặt trăng cho bạn một nhịp điệu. Nó không làm tỏi mọc tốt hơn. Nhiệt độ đất vẫn quyết định tuần nào, và mặt trăng chỉ giúp bạn chọn một ngày trong tuần đó.
Dưới đây là các khung trăng khuyết mùa thu 2026, theo giờ miền Trung nước Mỹ (US Central):
Ngày 26 tháng 9 đến ngày 10 tháng 10. Trăng tròn ngày 26 tháng 9 lúc 11:49 a.m. CDT, trăng non ngày 10 tháng 10 lúc 10:50 a.m. CDT. Khung này hợp với những khu vườn ở tận miền bắc, nơi đất đã mát. Với phần lớn chúng ta thì còn quá sớm.
Ngày 25 tháng 10 đến ngày 9 tháng 11. Trăng tròn Chủ nhật, ngày 25 tháng 10 lúc 11:12 p.m. CDT, trăng non thứ Hai, ngày 9 tháng 11 lúc 1:02 a.m. CST. Ở giữa, đồng hồ lùi lại vào ngày 1 tháng 11. Đây là khung dành cho vùng Mid-South. Trên thực tế là từ ngày 26 tháng 10 đến ngày 8 tháng 11, khớp đúng với thời điểm của Middle Tennessee.
Ngày 24 tháng 11 đến ngày 8 tháng 12. Trăng tròn ngày 24 tháng 11 lúc 8:53 a.m. CST, trăng non ngày 8 tháng 12 lúc 6:52 p.m. CST. Chỉ dùng khung này nếu đất của bạn vẫn còn làm được và nó nằm trong khung trồng của văn phòng khuyến nông nơi bạn.
Nguồn: UT Extension D 75, "Garlic for the Tennessee Vegetable Garden" · UT Gardens, "The Most Wonderful Time of the Year: Garlic" · University of Minnesota Extension, "Growing Garlic" · Cornell Cooperative Extension Monroe County, "Growing Garlic" · University of Maryland Extension, "Growing Garlic in a Home Garden" · Clemson HGIC, "Onion, Leek, Shallot & Garlic" · SDSU Extension, "Planting Garlic" · Iowa State Extension, "Can I plant garlic cloves from the grocery store?" · Oregon State University, "Get your garlic on" · University of Illinois Extension, "Lunar Influence on Gardening" · U.S. Naval Observatory, Phases of the Moon